Het ontstaan van Museum Collectie Brands
Wat begon als een persoonlijke verzameling van Jans Johannes Brands groeide uiteindelijk uit tot Museum Collectie Brands in Nieuw-Dordrecht. Maar dat ging allesbehalve vanzelf…
Een verzameling die groter werd dan een hobby
Vanaf de jaren tachtig begonnen steeds meer mensen te beseffen hoe uniek de collectie van Jans eigenlijk was. Bezoekers kwamen langs, kranten schreven over zijn verzameling en deskundigen verdiepten zich in de cultuurhistorische waarde ervan.
Tegelijkertijd groeide een belangrijke vraag: wat moest er met de collectie gebeuren als Jans er zelf niet meer was? Voor veel verzamelaars eindigt daar het verhaal. Verzamelingen raken verspreid, verdwijnen op zolders of worden verkocht. Voor Jans voelde dat ondenkbaar. Hij wilde dat zijn collectie bij elkaar bleef, als één geheel dat een verhaal vertelt.
En het liefst op de plek waar alles ontstaan was: in zijn boerderij aan de Herenstreek in Nieuw-Dordrecht.
Jaren van twijfel en strijd
In 1991 werd een stichting opgericht om de collectie te bewaren en toegankelijk te maken voor het publiek. Twee jaar later werd vastgelegd dat de stichting erfgenaam zou worden van de collectie en de boerderij. Toch bleef financiële steun lange tijd uit. Plannen waren er genoeg, maar de weg naar een museum bleek moeizaam.
In de jaren negentig kwam het proces zelfs op een kritiek punt terecht. Jans begon serieus te twijfelen of zijn droom in Nederland ooit werkelijkheid zou worden. De situatie liep zo hoog op dat hij overwoog zijn collectie naar Amerika te verplaatsen, waar op dat moment wel belangstelling bestond voor zijn collectie en verhaal.
Juist dat moment maakte duidelijk dat de verzameling inmiddels veel groter was geworden dan een persoonlijke hobby. Het ging om erfgoed dat nauw verbonden was met de geschiedenis van Drenthe en van grote cultuurhistorische waarde was voor de regio.
Het moment waarop alles bijna verloren ging
Het nieuws dat de collectie mogelijk naar Amerika zou verdwijnen veroorzaakte grote beroering. Journalisten, inwoners, historici en politici trokken aan de bel. Onderzoeken volgden en deskundigen verdiepten zich in de collectie. Hun conclusie was helder: de verzameling van Jans Brands was uitzonderlijk groot, gevarieerd en van grote cultuurhistorische waarde voor Zuidoost-Drenthe en Nederland.
Vanaf dat moment begon het museum langzaam werkelijkheid te worden.
Vrijwilligers hielpen met het uitzoeken, fotograferen en beschrijven van de collectie. Daarnaast droegen zij er zorg voor dat objecten veilig werden opgeborgen voor de toekomst. In 2008 volgde uiteindelijk de grote doorbraak toen provincie en gemeente investeerden in de realisatie van het museum.
De opening van het museum
Hoewel de stichting al eerder officieel erfgenaam was geworden, kwam in 2009 het moment waarop Jans zijn volledige collectie daadwerkelijk overdroeg aan de stichting. Een emotioneel moment, waarin hij afstand deed van zijn levenswerk, maar het tegelijkertijd veiligstelde voor toekomstige generaties.
Na meer dan twintig jaar inzet, doorzettingsvermogen en samenwerking was het eindelijk zover. Op 17 november 2011 opende Museum Collectie Brands officieel zijn deuren. Sindsdien bestaat Museum Collectie Brands niet alleen uit de oorspronkelijke boerderij van Jans, maar ook uit meerdere tentoonstellingsruimtes en bezoekersfaciliteiten.
Wat ooit begon als een persoonlijke verzameling in Nieuw-Dordrecht groeide uit tot een bijzondere plek waar bezoekers vandaag de dag kunnen rondlopen door een wereld van verhalen, herinneringen en geschiedenis.
Nog steeds is lang niet alles uit de collectie zichtbaar. Een groot deel bevindt zich in het depot en wacht op verder onderzoek of toekomstige tentoonstellingen. Daardoor blijft Museum Collectie Brands zich ontwikkelen en valt er telkens opnieuw iets te ontdekken.
Tijdens de bouw van Museum Collectie Brands 
Een trotse Jans Brands tijdens de opening
van het museum op 17 november 2011.
Veelgestelde vragen over het ontstaan van Museum Collectie Brands
Waarom is Museum Collectie Brands opgericht?
Museum Collectie Brands is opgericht om de enorme collectie van Jans Brands bij elkaar te houden en te bewaren voor toekomstige generaties. Jans wilde voorkomen dat zijn verzameling verspreid of verkocht zou worden. Bovendien vond hij dat de collectie moest blijven op de plek waar zij ontstaan was: in zijn boerderij aan de Herenstreek in Nieuw-Dordrecht.
Waarom wilde Jans Brands zijn collectie naar Amerika verplaatsen?
In de jaren negentig bleef financiële steun lange tijd uit. Jans twijfelde daardoor of zijn droom in Nederland ooit werkelijkheid zou worden en overwoog zijn collectie naar Amerika te verplaatsen, waar wel belangstelling bestond.
Waarom is de collectie van Jans Brands belangrijk voor Zuidoost-Drenthe?
De collectie geeft een uniek tijdsbeeld van het dagelijks leven, de geschiedenis en cultuur van Zuidoost-Drenthe. Deskundigen concludeerden dat de verzameling van grote cultuurhistorische waarde is voor de regio en voor Nederland.
Wanneer opende Museum Collectie Brands officieel zijn deuren?
Museum Collectie Brands opende officieel zijn deuren op 17 november 2011.
Hoe lang duurde het voordat het museum gerealiseerd werd?
Het proces rondom het ontstaan van Museum Collectie Brands duurde meer dan twintig jaar. In die periode werd de collectie onderzocht, beschreven, gefotografeerd en uiteindelijk ondergebracht in het museum zoals bezoekers dat vandaag kennen.